Nawykowe chodzenie na palcach

Chodzenie na palcach jest dość powszechne w wieku od 10 do 18 miesięcy, kiedy dziecko uczy się chodzić. Jeśli taki wzorzec chodu utrzymuje się dłużej niż 18 do 36 miesięcy i stanowi główny sposób poruszania dziecka, stan ten określany jest jako nawykowe chodzenie na palcach i należy rozważyć, czy stanowi ono problem medyczny. Okresowe chodzenie na palcach można uznać za normalne do 3 roku życia.

Nie jest dokładnie jasne, jak powszechny jest ten stan, ale jest uznawany stosunkowo rzadki. Ważne jest, aby wykluczyć poważne przyczyny chodzenia na palcach wymagające leczenia, takie jak zaburzenia neurologiczne (porażenie mózgowe i choroby nerwowo-mięśniowe) lub skrócenie ścięgna Achillesa.

Przyczyna

Przyczyna idiopatycznego chodu na palcach nie jest znana (idiopatyczne = bez znanej przyczyny). Długotrwałe chodzenie na palcach może powodować wtórne skrócenie ścięgna Achillesa (ścięgna piętowego), a w niektórych przypadkach chodzenie na palcach może być spowodowane wrodzonym krótkim ścięgnem Achillesa.

Diagnoza

Chodzenie na palcach może być spowodowane uszkodzeniem układu nerwowego (np. porażeniem mózgowym) lub chorobami mięśni (np. dystrofią mięśniową Duchenne'a). Ważne jest, aby wykluczyć takie przyczyny problemu.

Diagnozę nawykowego chodzenia na palcach stawia się poprzez wykluczenie innych chorób. Wiele dzieci z nawykowym chodzeniem na palcach może stać płasko, gdy się je o to poprosi, a zakres ruchów w stawach skokowych jest prawidłowy. Odróżnia to nawykowe chodzenie na palcach od chorób z wrodzonym krótkim ścięgnem Achillesa.

Leczenie nawykowego chodzenia na palcach

Maluch z nawykowym chodzeniem na palcach, który dopiero zaczął chodzić i który nie ma krótkich lub wąskich pięt, powinien być obserwowany i kontrolowany przez lekarza lub pielęgniarkę środowiskową, np. co sześć miesięcy. Jeśli dojdzie do postępującego skrócenia ścięgna piętowego lub jeśli stan nie ustąpi samoistnie przed ukończeniem trzeciego roku życia, należy rozważyć aktywne leczenie. Jeśli ścięgno piętowe nie jest skrócone, aktywne leczenie można odłożyć do 6-7 roku życia. Opcje leczenia to rozciąganie, leczenie gipsem, leczenie ortezą lub operacja.

Eksperci nie są zgodni co do tego, która metoda aktywnego leczenia jest najbardziej odpowiednia.

Leczenie rozciągające ścięgna Achillesa

Rozciąganie ma znaczenie tylko wtedy, gdy ścięgno Achillesa jest zbyt krótkie. Ćwiczenia rozciągające powinny być wykonywane przez fizjoterapeutę. Rodzice mogą później kontynuować ćwiczenia razem z dzieckiem.

Jednym z ćwiczeń jest stanie z przednią częścią stopy na pudełku lub podobnym elemencie, tak aby pięta była dociśnięta do dołu. Inna technika polega na tym, że dziecko opiera się do przodu o ścianę lub podobny przedmiot, stojąc ze stopami złączonymi i skierowanymi do przodu, z rozciągniętymi kolanami i biodrami. Większe rozciągnięcie uzyskuje się poprzez zwiększenie odległości od ściany.

Zaangażowanie rodziców jest niezbędne do utrzymania motywacji dziecka.

Leczenie gipsowaniem

Leczenie to polega na wielokrotnym zakładaniu gipsu. Opatrunek gipsowy zakłada się, gdy kostka jest maksymalnie zgięta do góry. Powszechna jest cotygodniowa zmiana opatrunku gipsowego, aby stopniowo zwiększać stopień zgięcia stopy ku górze (zgięcie grzbietowe).

Leczenie ortezą

Orteza to lekko sztywny bandaż podtrzymujący, który "zmusza" stopę do bardziej prawidłowej pozycji. Takie leczenie ma tę zaletę, że jest kosmetycznie akceptowalne, pasuje do zwykłych butów. Orteza jest noszona przez cały czas, gdy dziecko nie śpi, przez co najmniej 6 miesięcy. Takie ortezy muszą być indywidualnie dopasowane w warsztacie ortopedycznym.

Operacja

Jeśli wyżej wymieniony program leczenia nie powiedzie się po około 1 roku, konieczna może być operacja. Zabieg polega na wydłużeniu ścięgna (ścięgien) Achillesa, co jest stosunkowo niewielką procedurą.

Po operacji ścięgna piętowego kostka i łydka muszą być unieruchomione gipsem od dołu kolana przez 6 tygodni. Dziecko, które właśnie przeszło operację idiopatycznego chodzenia na palcach, nie będzie w stanie chodzić na palcach i po raz pierwszy będzie biegać z płaskostopiem. Z czasem mięśnie łydek będą powoli odzyskiwać siłę, a zdolność do chodzenia na palcach i normalnego biegania powróci. Dziecko powinno być poddawane kontrolom lekarskim przez co najmniej 6 miesięcy.

Informacje dodatkowe

• Nawykowe chodzenie na palcach - dla pracowników medycznych
• Dystrofia mięśniowa Duchenne'a - dla pracowników medycznych
• Dystrofia mięśniowa Duchenne'a - informacje dla pacjentów