Budowa i funkcje skóry
Skóra składa się z trzech warstw: naskórek, skóra właściwa i tkanka podskórna.
Naskórek jest najbardziej zewnętrzną warstwą. Na zewnątrz składa się z warstwy rogowej, która pełni ważną funkcję bariery skórnej i chroni np. przed uciskiem lub tarciem. Zawiera martwe komórki rogowe. Poniżej znajduje się warstwa podstawna naskórka. Stale produkowane są w niej nowe komórki skóry, które w ciągu 4 tygodni migrują na powierzchnię, po drodze ulegając zrogowaceniu i obumarciu. Warstwa rogowa jest szczególnie gruba na częściach ciała narażonych na obciążenia mechaniczne, takich jak dłonie i podeszwy stóp. Naskórek nie zawiera naczyń krwionośnych, ale zawiera komórki odpornościowe do obrony przed patogenami i komórki nerwowe do odczuwania ucisku. Ponadto komórki tworzące pigment (melanocyty) zapewniają zabarwienie skóry. Pod wpływem promieni słonecznych produkują więcej pigmentu — melaniny i w ten sposób chronią skórę przed promieniami UV. Włosy i paznokcie nazywane są przydatkami skóry. Włosy chronią przed promieniami słonecznymi i utratą ciepła.
Pod naskórkiem leży skóra właściwa, która zbudowana jest z tkanki łącznej włóknistej. Zapewnia elastyczność skóry. W skórze właściwej znajdują się naczynia krwionośne, cebulki włosów, nerwy oraz gruczoły łojowe i potowe. Nasza skóra jest ważnym narządem zmysłów. Nerwy znajdujące się w skórze właściwej rejestrują dotyk, nacisk, wibrację, temperaturę i ból, dostarczając nam informacji o otoczeniu. Gruczoły łojowe zapewniają tłusty film na skórze, który zapobiega wysychaniu i pękaniu skóry oraz utrzymuje jej elastyczność. Gruczoły potowe pomagają regulować temperaturę naszego ciała poprzez np. chłodzenie ewaporacyjne w czasie upałów lub podczas gorączki. Ponadto drobne naczynia krwionośne (kapilary) w skórze również się rozszerzają i w ten sposób oddają dodatkowe ciepło. W chłodne dni dzieje się odwrotnie: naczynia krwionośne zwężają się. W ten sposób mniej ciepła ciała jest uwalniane do otoczenia.
Pod skórą właściwą leży tkanka podskórna. Zawiera luźną tkankę łączną oraz podskórną tkankę tłuszczową. Służy ona jako rodzaj amortyzatora, chroniąc leżące pod nią mięśnie, kości i stawy. W tej warstwie znajdują się również nerwy (do odczuwania ucisku) oraz naczynia krwionośne i limfatyczne.
Choroby skóry
W większości przypadków choroby skóry objawiają się zmianą jej wyglądu:
- Zaczerwienienie z powodu zwiększonego przepływu krwi
- Pęcherzyki lub bąble
- Grudki (guzki) lub większe guzy
- Łupież skóry lub zaburzone rogowacenie
- Zapalenie ropne z krostami
- Zmiany pigmentowe, takie jak plamy wątrobowe lub czerniak złośliwy
- Uszkodzenia skóry (rany)
- Lub kombinacja kilku z tych zmian
Inne objawy to swędzenie, opuchlizna, zwiększona wrażliwość, ból oraz zmiany w obrębie włosów i paznokci.
Autor
- Marlies Karsch-Völk, lekarz rodzinny, Monachium
