MEDIBAS
  2. Tematy kliniczne
  3. Gastroenterologia
  4. Informacje dla pacjentów
  5. Jelito grube

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego to stan zapalny jelita grubego. Typowa dla choroby jest wodnista, bezkrwawa biegunka, która występuje przez długi czas i nie towarzyszy jej zakażenie bakteryjne ani wirusowe.
Last published: 16.04.2024  |  Last revised: 26.03.2026  |  Last updated: 26.03.2026
:    : 
: 0
  • Biegunka
  • zapalenie
  • Jelito
  • Grube
  • Mikroskopowe

Co to jest mikroskopowe zapalenie jelita grubego?

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego to stan zapalny jelita grubego. Typowa dla tej choroby jest wodnista, bezkrwawa biegunka, która występuje przez długi czas i nie towarzyszy jej zakażenie bakteryjne ani wirusowe. W kolonoskopii błona śluzowa jest wizualnie bez zmian, jednak badanie mikroskopowe próbek tkanki błony śluzowej wykazuje zmiany zapalne. Dlatego tak ważne w rozpoznaniu tej choroby jest pobranie wycinków błony śluzowej jelita grubego, nawet gdy widok błony śluzowej jelita grubego podczas kolonoskopii jest prawidłowy.

Jeszcze niedawno mikroskopowe zapalenie jelita grubego było uważane za rzadkie. Obecnie uważa się, że choroba prawdopodobnie w wielu przypadkach nie jest prawidłowo rozpoznawana.  Według badań około 10–20% wszystkich pacjentów z przewlekłą wodnistą, niekrwawą biegunką i wynikami kolonoskopii bez zmian patologicznych choruje na mikroskopowe zapalenie jelita grubego. Choroba występuje głównie u starszych pacjentów w wieku powyżej 60 lat.

Przyczyny

Przyczyny mikroskopowego zapalenia jelita grubego nie zostały jeszcze wyjaśnione. Prawdopodobnie jest to reakcja immunologiczna błony śluzowej. Wśród ekspertów nie ma pewności co do czynników ryzyka. Istnieje ogólna zgoda co do tego, że leki takie jak niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ), kwas acetylosalicylowy, inhibitory pompy protonowej (inhibitory kwasu), a także niektóre leki przeciwdepresyjne (inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny) mogą odgrywać tutaj pewną rolę. Palenie również zwiększa ryzyko tej choroby.

Mikroskopowe zapalenie jelita grubego występuje częściej u osób z zaburzeniami autoimmunologicznymi, takimi jak zapalenie stawów (zapalenie stawów), nadczynność tarczycy (hipertyreoza), cukrzyca typu 1, sklerodermia i celiakia. Związek ten przemawia za rolą układu odpornościowego również w mikroskopowym zapaleniu jelita grubego. Ponadto stwierdzono, że wielu pacjentów z celiakią choruje również na mikroskopowe zapalenie jelita grubego, którego, w przeciwieństwie do celiakii, nie można złagodzić dietą bezglutenową.

Diagnostyka

Rozpoznanie opiera się na historii choroby z przedłużającą się (przez kilka tygodni, miesięcy) niekrwawą i wodnistą biegunką, często również bólem brzucha. Chorzy muszą chodzić do toalety kilka razy dziennie, a często także w nocy. Pomimo tych ograniczeń ogólny stan fizyczny jest zwykle dobry, a pacjenci zwykle nie tracą na wadze. 

W przypadku przewlekłej biegunki należy najpierw wykluczyć inne przyczyny, takie jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego  choroba Leśniowskiego-Crohna, rak jelita grubego, choroby uchyłków i celiakia. Zdjęcia rentgenowskie i kolonoskopia nie wykazują żadnych zmian, ale próbki tkanki z błony śluzowej jelita grubego wykazują w badaniu mikroskopowym typowe zmiany zapalne.

Terapia

Często choroba ustępuje samoistnie i nie wymaga leczenia farmakologicznego. Leki przeciwbiegunkowe (np. loperamid) mogą w razie potrzeby złagodzić objawy. Jeśli objawy są ciężkie, zwykle przepisywany jest preparat zawierający kortyzon (budezonid), który okazał się bardzo skuteczny. Testowano również różne inne leki, w większości z niewielkim powodzeniem.

Rokowanie

Choroba może powodować poważny dyskomfort, ale w wielu przypadkach ustępuje samoistnie. Ważne jest, aby najpierw, jeśli to możliwe, rzucić palenie i zaprzestać przyjmowania leków, które mogą wywołać chorobę, np. niesteroidowe leki przeciwzapalne takie jak ibuprofen, diklofenak lub leki hamujące wydzielanie kwasu solnego w żołądku, np. omeprazol.

Pod wpływem terapii budezonidem przez 6–8 tygodni około 80% osób dotkniętych chorobą wraca do zdrowia. U większości osób objawy nawracają po pewnym czasie, ale preparat kortyzonu znów działa. U zdecydowanej większości pacjentów rokowanie jest dobre. Nie ma zwiększonego ryzyka zachorowania na raka ani śmiertelności w porównaniu z osobami zdrowymi.

Dodatkowe informacje

Autorzy

  • Prof. Sławomir Chlabicz, (redaktor/recenzent)
  • Susanne Meinrenken, dr n. med., Brema

Link lists

Authors

Show in top

1

Previous authors

International authors

Author text

Updates

Gallery

Snomed

Click to edit

References

Based on professional document Mikroskopowe zapalenie jelita grubego. References are shown below.

  1. Peery AF, Khalili H, Münch A, Pardi DS. Update on the Epidemiology and Management of Microscopic Colitis. Clin Gastroenterol Hepatol. 2025 Feb;23(3):490-500. doi: 10.1016/j.cgh.2024.08.026. Epub 2024 Sep 11. PMID: 39270919; PubMed pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
  2. Münch A, Aust D, Bohr J, Bonderup O, Fernández Bañares F, Hjortswang H,Madisch A, Munck LK, Ström M, Tysk C, Miehlke S; European Microscopic Colitis Group (EMCG). Microscopic colitis: Current status, present and future challenges: statements of the European Microscopic Colitis Group. J Crohns Colitis. 2012Oct;6(9):932-45. Epub 2012 Jun 15. Review. PubMed PMID: 22704658. PubMed
  3. Tong J, Zheng Q, Zhang C, et al. Incidence, prevalence, and temporal trends of microscopic colitis: A systematic review and meta-analysis. Am J Gastroenterol. 2015 Feb;110(2):265-276 . doi:10.1038/ajg.2014.431 DOI
  4. Stewart MJ, Seow CH, Storr MA. Prednisolone and budesonide for short- and long-term treatment of microscopic colitis: systematic review and meta-analysis. Clin Gastroenterol Hepatol. 2011 Oct;9(10):881-90. doi:10.1016/j.cgh.2011.06.005. Epub 2011 Jun 13. Review. PubMed PMID: 21699817. PubMed
  5. Pardi DS. Diagnosis and Management of Microscopic Colitis. Am J Gastroenterol.2017 Jan;112(1):78-85. doi: 10.1038/ajg.2016.477. Epub 2016 Nov 29. Review.PubMed PMID: 27897155. PubMed
  6. Masclee GM, Coloma PM, Kuipers EJ, Sturkenboom MC. Increased risk of microscopic colitis with use of proton pump inhibitors and non-steroidal anti-inflammatory drugs. Am J Gastroenterol. 2015 May;110(5):749-59. doi:10.1038/ajg.2015.119. Epub 2015 Apr 28. PubMed PMID: 25916221. PubMed
  7. Gentile N, Yen EF. Prevalence, Pathogenesis, Diagnosis, and Management of Microscopic Colitis. Gut Liver. 2018 May 15;12(3):227-235. www.ncbi.nlm.nih.gov
  8. Jaruvongvanich V, Poonsombudlert K, Ungprasert P. Smoking and Risk of Microscopic Colitis: A Systematic Review and Meta-analysis. Inflamm Bowel Dis.2019 Mar 14;25(4):672-678. doi: 10.1093/ibd/izy296. PubMed PMID: 30869794. PubMed
  9. Chande N, Al Yatama N, Bhanji T, Nguyen TM, McDonald JW, MacDonald JK.Interventions for treating lymphocytic colitis. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Jul 13;7:CD006096. doi: 10.1002/14651858.CD006096.pub4. Review. PubMed PMID:28702956. PubMed
  10. Kafil TS, Nguyen TM, Patton PH, MacDonald JK, Chande N, McDonald JW. Interventions for treating collagenous colitis. Cochrane Database Syst Rev. 2017 Nov 11;11:CD003575. Review. PubMed PMID: 29127772. PubMed