Co to jest rak jelita grubego?

Wyróżnia się dwa główne typy nowotworu jelita grubego: rak odbytnicy, zlokalizowany w ostatnich ok. 15 cm jelita grubego i rak jelita grubego w pozostałych częściach jelita grubego. W języku specjalistycznym mówi się o raku odbytnicy i raku jelita grubego, bardziej ogólnie także o raku jelita grubego.

Jelito grube

Większość przypadków raka jelita grubego zaczyna się od małych, łagodnych struktur zwanych polipami. Z czasem niektóre z nich rosną, zmieniają swój charakter i przekształcają się w guzy złośliwe (raki).

Polipy są często niewielkie i powodują niewiele objawów lub nie powodują ich wcale.

Objawy

Wiele osób z rakiem jelita grubego nie ma żadnych objawów we wczesnych stadiach choroby. Występujące objawy różnią się w zależności od wielkości guza i jego umiejscowienia w jelicie. Często guz rośnie powoli.

Objawy raka jelita grubego mogą być następujące:

• zmiany w rytmie wypróżnień w postaci biegunki lub zaparcia
• zmiana konsystencji lub charakteru stolca
• krwawienie z odbytu lub widoczna krew w stolcu
• utrzymujący się dyskomfort w jamie brzusznej, taki jak ból brzucha, wzdęcia
• uczucie niepełnego wypróżnienia
• zmęczenie i osłabienie
• niezamierzona utrata masy ciała

Krwawienia

Krew z jelita może mieszać się ze stolcem i dlatego nie być widoczna. Dlatego takie krwawienia mogą wystąpić niezauważone i trwać przez długi czas. Z powodu ciągłej, niewielkiej utraty krwi rozwija się niedokrwistość spowodowana utratą żelaza.

Najważniejszym badaniem w kierunku polipów lub raka jelita grubego jest kolonoskopia. Wszystkim pacjentom powyżej 50. roku życia zaleca się wykonanie profilaktycznej przesiewowej kolonoskopii.

Zwężenie w jelicie

Jeśli guz stał się dość duży, może całkowicie lub częściowo zablokować jelito grube - powstaje zwężenie. W przypadku trudności z perystaltyką występują następujące objawy:

• wzdęcie brzucha bez przybierania na wadze
• ból brzucha 
• niewyjaśnione, uporczywe nudności i wymioty
• mniejsze ilości stolca podczas wypróżnień lub stolce ołówkowate
• uczucie, niepełnego wypróżnienia
• ból odbytnicy

Guzy w prawej lub lewej części jelita grubego

Objawy pojawiają się późno, zwłaszcza jeśli guz znajduje się w prawej połowie jelita grubego. Są one spowodowane krwawieniem z guza w jelicie lub objawiają się jako zwężenie z powodu zablokowania jelita w miejscu, w którym znajduje się guz. Po prawej stronie jelito grube jest szersze, a guz może często rosnąć przez długi czas bez zauważalnego zwężenia i objawów. Odwrotnie jest w przypadku lewej strony: im bliżej odbytnicy znajduje się guz, tym wcześniej pojawiają się objawy, takie jak zmiany w rytmie wypróżnień, uczucie niepełnego wypróżnienia, ewentualnie krew (czerwona) lub śluz w stolcu i ból podczas defekacji.

Ponad połowa pacjentów z rakiem jelita grubego zauważyła krew w stolcu. Jest to szczególnie częste, jeśli guz znajduje się w po lewej stronie jelita grubego. Im wyżej w jelicie znajduje się guz, tym częściej krew miesza się z treścią jelitową i jest trudna do wykrycia. Niedokrwistość objawia się spadkiem stężenia Hb we krwi oraz narastającym zmęczeniem. Jeśli u osób ze stabilnymi wartościami krwi wartość Hb spadnie o 1–2% w ciągu jednego roku, należy zbadać jelito grube pod kątem raka.

Dodatkowe informacje

• Rak jelita grubego i odbytnicy
• Polipy jelita grubego
• Rak jelita, wczesne wykrywanie
• Niedokrwistość
• Krew w stolcu
• Krew utajona w kale
• Rak jelita grubego — informacje dla personelu medycznego

Autorzy

• Lek. Natalia Jagiełła, (redaktor)