Co to jest majaczenie?

Majaczenie to stan splątania, który rozpoczyna się nagle i charakteryzuje się zaburzeniami świadomości i uwagi oraz zaburzeniami percepcji. Majaczenie często występuje u osób starszych, które nagle zapadają na ostrą chorobę, taką jak ostra infekcja. Często pojawia się także u pacjentów z zaawansowaną chorobą nowotworową - nawet 90% pacjentów z chorobą terminalną wykazuje objawy majaczenia w ostatnich tygodniach życia.

Majaczenie jest oznaką, że podstawowe i ważne czynności organizmu są zaburzone. Mają one zatem przyczynę fizyczną (somatyczną) i nie są objawem choroby psychicznej.

W jaki sposób doświadcza się majaczenia?

Objawy są zróżnicowane: u niektórych pacjentów majaczeniu towarzyszy pobudzenie, lęk i niepokój, u innych występuje apatia i zmniejszenie aktywności. Majaczenie często prowadzi do zaburzeń percepcyjnych, takich jak utrata pamięci, zmniejszenie uwagi i dezorientacja. Podobnie mogą wystąpić złudzenia zmysłowe, które prowadzą do pojawienia się omamów i urojeń. Typowe są również silne wahania nastroju, co może prowadzić do pomylenia majaczenia z depresją.

Dla krewnych i opiekunów może to być duże i bardzo bolesne obciążenie, ponieważ pacjenci nie wydają się już być sobą. Osoby bliskie często obawiają się wtedy utraty kontaktu z osobą chorą. Trudne może być również rozpoznanie potrzeb chorego, zrozumienie np. bólu czy innych dolegliwości.

Przyczyny

Majaczenie może być wywołane wieloma przyczynami natury organicznej. Częstą u podłoża leżą leki, w szczególności stosowanie opioidów, kortykosteroidów i leków psychotropowych; zakażenia, np. zapalenie płuc lub zaburzenia metaboliczne, np. odwodnienie lub niski poziom glukozy we krwi. Guzy lub przerzuty do mózgu mogą prowadzić do splątania. Nagłe odstawienie leków uspokajających, opioidów i alkoholu mogą również prowadzić do objawów majaczenia.

Leczenie

Celem leczenia jest eliminacja majaczenia. Wiele interwencji nie wymaga stosowania leków: zapewnienie podaży tlenu, wystarczającej podaży płynów i składników odżywczych, kontrola czynności układu moczowego i jelit, mobilizacja, terapia bólu, zaopatrzenie w środki wspomagające wzrok, aparaty słuchowe lub wprowadzenie do otoczenia pacjentów znanych przedmiotów.

Silne stany niepokoju i pobudzenie mogą być bardzo nieprzyjemne zarówno dla pacjentów, jak i osób bliskich choremu. Możliwe jest leczenie farmakologiczne. Leki nie mają wpływu na długość życia, ale mogą złagodzić lęk i inne objawy.

Terapia paliatywna w przypadku mocno zaawansowanej choroby nowotworowej

• Terapia bólu
• Nudności i wymioty
• Zaparcia
• Dolegliwości jamy ustnej w opiece paliatywnej
• Trudności z oddychaniem
• Utrata masy ciała w chorobie nowotworowej
• Depresja
• Zaburzenia lękowe

Dodatkowe informacje

• Splątanie
• Zaburzenia świadomości
• Lęk
• Depresja
• Majaczenie alkoholowe
• Ból i terapia bólu
• Opieka paliatywna w przypadku majaczenia — informacje dla lekarzy

Autorzy

• Joanna Dąbrowska-Juszczak, lekarz (redaktor)
• Anna Zwierzchowska, lekarz (recenzent)
• Marie-Christine Fritzsche, lekarz (recenzent/redaktor)
• Martina Bujard, dziennikarz naukowy (recenzent/redaktor)