Content

Informacje ogólne

Definicja

• Przywiedzenie przodostopia obejmuje dwa rodzaje: metatarsus adductus lub metatarsus varus.¹
• Przodostopie przywiedzione (metatarsus adductus)
  • Jest najczęstszą wrodzoną deformacją stopy. Jest to zaburzenie czynnościowe.²
  • Występuje przywiedzenie przodostopia z wypukłością brzegu bocznego. Od strony przyśrodkowej widoczny jest kształt litery C.
  • Deformacja jest elastyczna (ruchoma).
• Przywiedzenie śródstopia (metatarsus varus)
  • Jest to anomalia kostna charakteryzująca się podwichnięciem stawu stępowo-śródstopnego i przywiedzeniem kości śródstopia.³
  • Deformacja jest sztywna (nieelastyczna).

Częstość występowania

• Występuje u 1–2 na 1000 noworodków.⁴
• W jednym z badań częstośc deformacji stóp u noworodków wynosiła nawet 4,2%, z czego 76% przypadków stanowiło przywiedzenie śródstopia.⁵
  • Podczas obserwacji w wieku 5-6 lat prawie wszyscy pacjenci mieli prawidłowe stopy.
• Częściej występuje u dziewczynek.⁶
• Częściej dotyczy lewej stopy.⁷

Etiologia i patogeneza

• Najbardziej prawdopodobną przyczyną jest wewnątrzmaciczne uciśnięcie stopy, szczególnie w ostatnim okresie ciąży.
• Dlatego schorzenie to występuje częściej u noworodków urodzonych w terminie niż u wcześniaków, a także częściej dotyczy bliźniąt.^2,7

ICD-10

• Q66.2 Szpotawość śródstopia wrodzona.

Diagnostyka

Kryteria diagnostyczne

• Typowe objawy kliniczne: przywiedzenie przodostopia, widoczny kształt litery C od strony przyśrodkowej.

Diagnostyka różnicowa

• Stopa końsko-szpotawa.
• Przyśrodkowe skręcenie kości piszczelowej.
• Zwiększona antetorsja kości udowej

Wywiad lekarski

• Występuje przywiedzenie przodostopia.
• Wynika z rotacji wewnętrznej palców stóp u niemowląt i zwykle ulega korekcji, gdy dziecko zaczyna chodzić.⁸
• W nielicznych przypadkach, gdy przywiedzenie przodostopia występuje jednostronnie, zwykle dotyczy lewej stopy.⁴

Badanie fizykalne

• Występuje przywiedzenie przodostopia z wypukłością brzegu bocznego.
• Ruchomość w stawie skokowym jest prawidłowa, deformacja ogranicza się do przodostopia.⁹
  • zgięcie grzbietowe: ok. 20 stopni
  • zgięcie podeszwowe: ok. 50 stopni.
• Wykluczenie stopy końsko-szpotawej
  • W stopie końsko-szpotawej nieprawidłowość nie jest ograniczona wyłącznie do przodostopia, ale występują także inne deformacje:
    • nadmierna supinacja, zewnętrzne krawędzie stopy skierowane w dół
    • brak możliwości pełnego zgięcia grzbietowego
    • pięta odchylona  przyśrodkowo (calcaneus varus).
    • stopa wydrążona.
• Ocena elastyczności stopy¹⁰
  • Należy utrzymać piętę w normalnej pozycji i odchylić przodostopie przynajmniej do pozycji neutralnej.
  • Jeśli nie jest to możliwe, mamy do czynienia ze sztywną deformacją zwaną metatarsus varus.

Diagnostyka u specjalisty

• Diagnostyka rentgenowska zwykle nie jest konieczna.

Wskazania do skierowania

• Podejrzenie sztywnej deformacji (metatarsus varus).
• Brak samoistnej korekcji wady do ok. 8 miesiąca życia.

Lista kontrolna do skierowania

Leczenie

Cele leczenia

• Całkowite skorygowanie nieprawidłowego ustawienia.

Ogólne informacje o leczeniu

• Podczas snu i odpoczynku należy unikać przyjmowania pozycji, w których przodostopie znajduje się w wymuszonym przywiedzeniu.⁹
• Przywiedzenie przodostopia
  • Większość przypadków ulega korekcji przed ukończeniem pierwszego roku życia.¹¹
  • Rodzice mogą wspomagać ten proces poprzez ćwiczenia rozciągające.¹²
  • Należy poinformować rodziców o wysokim odsetku samoistnej korekcji elastycznej deformacji i uspokoić ich.⁹
• Przywiedzenie śródstopia
  • Może wymagać leczenia za pomocą opatrunku gipsowego, najlepiej przed 8. miesiącem życia, ponieważ deformacja może się z czasem pogłębiać.³
  • Gips na podudzie na okres 6–12 tygodni, zmieniany co 1–2 tygodnie, utrzymujący stopę w prawidłowej wyprostowanej pozycji.⁹

Zalecenia dla pacjentów

• Ćwiczenia rozciągające
  • Rodzice mogą wspomagać korekcję w pierwszych 8 miesiącach życia poprzez ćwiczenia rozciągające.
  • Tyłostopie jest utrzymywane stabilnie jedną ręką, podczas gdy druga ręka prostuje śródstopie, lekko przekraczając prawidłową pozycję (delikatna nadkorekcja).
  • Ćwiczenie należy powtarzać 5 razy przy każdej zmianie pieluchy.¹³
  • Skuteczność ćwiczeń rozciągających jest dyskusyjna.¹²

Inne metody leczenia

• Leczenie chirurgiczne nie jest zalecane ze względu na częste powikłania.⁴
• W niektórych przypadkach występuje umiarkowane przywiedzenie przodostopia z jednoczesnym silnym przywiedzeniem palucha (śródstopie pierwotne przywiedzione).
  • Leczenie chirurgniczne przeprowadza się w wieku 6–18 miesięcy i polega na uwolnieniu ścięgna odwodziciela palucha.¹³

Opatrunek gipsowy

• W przypadku elastycznych deformacji, które utrzymują się po 8. miesiącu życia i sztywnych deformacji może być wskazany opatrunek gipsowy.
• Dziecko należy skierować na konsultację ortopedyczną.
• Najlepszy efekty osiąga się, jeśli leczenie rozpocznie się przed ukończeniem przez dziecko 8. miesiąca życia.
• Opatrunek gipsowy należy zmieniać co 2 tygodnie. Korekta jest zwykle osiągana po około 3-4 zmianach gipsu.¹⁴

Przebieg, powikłania i rokowanie

Przebieg

• Przywiedzenie śródstopia
  • 85–90% przypadków zdiagnozowanych po urodzeniu ulega samoistnej korekcji bez leczenia do końca pierwszego roku życia.¹⁰

Rokowania

• Metatarsus adductus: bardzo dobre
• Metatarsus varus: dobre

Informacje dla pacjentów

Informacje dla pacjentów w Medibas

• Stopa przywiedziona (sierpowata).