Content

Informacje ogólne

Definicja

• Zapalenie płuc wywołane przez Chlamydophila pneumoniae
• Należy do grupy tak zwanych „atypowych” zapaleń płuc
  • termin ten jest nadal używany, ale obecnie zapalenia płuc powinny być klasyfikowane przede wszystkim jako pozaszpitalne, szpitalne lub nabyte podczas intensywnego leczenia immunosupresyjnego

Epidemiologia

• C. pneumoniae jest czynnikiem etiologicznym 5–15% pozaszpitalnych zapaleń płuc
• Częstość zakażeń zwiększa się wraz z wiekiem
• W wieku dorosłym 50–75% populacji z przeciwciałami przeciwko C. pneumoniae - prawdopodobnie wysoki odsetek zakażeń bezobjawowych lub nieswoistych
• Mężczyźni chorują częściej niż kobiety¹

Etiologia i patogeneza

Patogeny

• Chlamydie to Gram–ujemne, bezwzględnie wewnątrzkomórkowe bakterie, bytowanie oraz namnażanie poza komórkami gospodarza nie są możliwe

Źródła i droga zakażenia

• Rezerwuarem patogenów C. pneumoniae jest człowiek
  • transmisja drogą kropelkową i przez ślinę
  • może utrzymywać się przez długi czas w górnych drogach oddechowych i przenosić przez osoby zakażone

Obraz kliniczny

• Czas inkubacji: 1–4 tygodnie
• Wiele zakażeń o przebiegu bezobjawowym (90%)
• W przypadku przebiegu objawowego początkowo objawy grypopodobne z umiarkowanie podwyższoną temperaturą, zapaleniem gardła/zapaleniem zatok/zapaleniem ucha środkowego, powiększeniem szyjnych węzłów chłonnych, bólami mięśniowymi/stawowymi
• W 10% przypadków zakażeń pojawia się druga faza zakażenia z zapaleniem płuc
  • stopniowy początek z kaszlem, tachypnoe
  • gorączka rzadka w tej fazie
• Rzadkie występowanie zapalenia wsierdzia, zapalenia mięśnia sercowego, zapalenia opon mózgowo–rdzeniowych z ostrym zespołem korzeniowym, rumienia guzowatego (erythema nodosum) lub reaktywnego zapalenie stawów

Czynniki predysponujące

• Bliski kontakt z osobami zakażonymi - większe ryzyko w dużych skupiskach ludzi, takich jak domy opieki, koszary wojskowe, internat, więzienia

ICD–10

• J16.0 Zapalenie płuc wywołane przez Chlamydia

Diagnostyka

Kryteria diagnostyczne

• Na podstawie samego obrazu klinicznego nie można wyciągnąć jednoznacznych wniosków co do czynnika wywołującego zapalenia płuc
• Diagnoza oparta na wynikach badań laboratoryjnych - badania serologiczne

Diagnostyka różnicowa

• Inne pozaszpitalne zapalenie płuc (w tym zapalenie płuc wywołane przez Mycoplasma)
• Krztusiec
• Ostre zapalenie oskrzeli
• Zaostrzenie astmy lub POChP

Wywiad 

• Objawy ogólne
  • złe samopoczucie
  • gorączka
  • bóle mięśniowe, stawowe
  • ból głowy
  • nudności, wymioty
• Objawy ze strony układu oddechowego
  • kaszel - typowo suchy, męczący, nasilający się w nocy
  • ból szyi
  • chrypka
  • duszność
• Znane zakażenie chlamydiami w otoczeniu?

Badanie fizykalne

• Gorączka
• Skóra
  • niespecyficzna wysypka, rzadko rumień guzowaty (erythema nodosum)
• Gardło
  • powiększone węzły chłonne szyjne, zapalenie gardła
• Ucho
  • zapalenie ucha środkowego (otitis media)
• Płuca
  • tachypnoe
  • rzężenia drobnobańkowe, tarcie opłucnowe
  • stłumiony odgłos opukowy w przypadku wysięku opłucnowego
• Jama brzuszna
  • splenomegalia

Badania uzupełniające w praktyce lekarza rodzinnego

Badania laboratoryjne

• U pacjentów z łagodnymi objawami zapalenia płuc, którzy mogą być leczeni ambulatoryjnie, diagnostyka mikrobiologiczna nie jest zwykle konieczna

Podstawowe badania laboratoryjne

• Parametry stanu zapalnego
  • CRP, OB
  • leukocyty

Identyfikacja zakażenia Chlamydiophila

• Wykrywanie na podstawie badania materiału wymazu z nosogardła, plwociny, wydzieliny z tchawicy, popłuczyn oskrzelowo–pęcherzykowych (BAL)
  • z wyboru badanie metodą reakcji łańcuchowej polimerazy (polymerase chain reaction – PCR)
  • hodowla komórkowa możliwa, ale trudna i rzadko dostępna
• W przypadku diagnostyki serologicznej należy badać 3 próbki surowicy:
  • na początku choroby (około tydzień od wystąpienia objawów)
  • po 2–4 tygodniach w celu udokumentowania pojawienia się przeciwciał klasy IgM lub zwiększenia miana swoistych przeciwciała klasy IgG
  • po kolejnych 4 tygodniach (6–8 tygodni od wystąpienia objawów)

RTG klatki piersiowej

• Początkowo może nie wykazywać odchyleń
• Nacieki zapalne, wysięk w opłucnej

Wskazania do hospitalizacji

• Większość pacjentów może być leczona ambulatoryjnie. W przypadku ciężkiego przebiegu lub powikłań konieczne leczenie w warunkach szpitalnych.

Leczenie

Cele leczenia

• Wyleczenie infekcji
• Skrócenie przebiegu choroby

Ogólne informacje o leczeniu

• Zasady antybiotykoterapii empirycznej zapalenia płuc znajdują się w artykule: zapalenie płuc
• W ciężkich przypadkach, jeśli to możliwe, należy dążyć do wykrycia patogenu i zastosować celowane leczenie

Antybiotykoterapia celowana²

• Leczenie powinno trwać zwykle 10-14 dni, chyba że podano inaczej
• Leczenie I wyboru: makrolidy
  • azytromycyna 500 mg 1 x dziennie przez 3 dni (lub 5–dniowy schemat z 500 mg w dniu 1. i 250 mg w dniach 2.–5.)
  • klarytromycyna 250 mg 2 x na dobę (przy ciężkich zakażeniach 500 mg 2 x na dobę)
  • eytromycyna 500 mg 4 x na dobę
• Leczenie II wyboru:
  • doksycyklina dawka początkowa 200 mg, następnie 100 mg 1 x dziennie (2 x dziennie w cięższych zakażeniach)
  • moksyfloksacyna 400 mg 1 x na dobę przez 5–7 dni
  • lewofloksacyna 500 mg 1–2 x na dobę przez 5–7 dni
    • w przypadku stosowaniu fluorochinolonów należy wziąć pod uwagę stosunek ryzyka do korzyści ze względu na działania toksyczne:
      • unikanie stosowania u sportowców
      • unikanie stosowania u pacjentów w podeszłym wieku (>80 lat), zwłaszcza z osłabioną sprawnością mózgu
      • unikanie stosowania przy jednoczesnej steroidoterapii ogólnoustrojowej
      • unikanie stosowania u pacjentów z tętniakiem aorty
      • szczególna ostrożność w przypadku współistniejących ciężkich chorobach serca (monitorowanie)

Przebieg, powikłania i rokowanie

Powikłania

• Poważne powikłania występują rzadko
• Chlamydie mogą przyczynić się do zaostrzenia POChP oraz astmy³
• W przypadku C. pneumoniae rzadko dochodzi do ciężkich w przebiegu zakażeń ogólnoustrojowych (zapalenie wsierdzia, zapalenie mięśnia sercowego, zapalenie osierdzia, zapalenie opon mózgowych, zespół Guillaina–Barrégo)

Przebieg i rokowanie

• W większości przypadków choroba przebiega łagodnie¹
  • zazwyczaj możliwe jest leczenie ambulatoryjne¹
  • ciężki przebieg występuje zwłaszcza u starszych pacjentów z chorobami współistniejącymi^4-5
  • często dochodzi do powolnego powrotu do zdrowia, z kaszlem utrzymującym się przez wiele tygodni

Informacje dla pacjentów

Materiały edukacyjne dla pacjentów

• Zapalenie płuc wywołane przez bakterie z rodzaju Chlamydia