Informacje ogólne

Nietolerancja laktozy

• Laktoza to dwucukier (glukoza + galaktoza, połączone wiązaniem glikozydowym), określany potocznie mianem cukru mlecznego
• Nietolerancja laktozy jest spowodowana niedoborem enzymu laktazy, który rozkłada laktozę w jelitach
• Leczenie nietolerancji laktozy polega głównie na zmniejszeniu lub eliminacji laktozy z diety do mementu ustąpienia objawów, a także na uzupełnianiu niedoborów laktazy i indukowaniu adaptacji mikrobiomu jelitowego za pomocą probiotyków¹

Epidemiologia

• W niektórych grupach ludności (zwłaszcza w Azji, Afryce i Europie Południowej) nietolerancja laktozy występuje częściej niż w Europie Środkowej i Północnej

Leczenie

Strategia leczenia

• Na początku należy zastosować dietę z całkowitą eliminacją laktozy
• Po ustąpieniu objawów nietolerancji zaleca się stopniowe zwiększanie zawartości laktozy w diecie, aż do wystąpienia objawów - pozwala to na określenie ilości laktozy tolerowanej przez chorego
  • w ten sposób można opracować indywidualnie dostosowaną dietę o obniżonej zawartości laktozy

Napoje

• Dostępne są bezlaktozowe produkty przeznaczone dla niemowląt
• W przypadku starszych dzieci i dorosłych, alternatywą mogą być mleka roślinne (ryżowe, sojowe, owsiane, itp)
  • należy pamiętać, że zawartość składników odżywczych w tych napojach jest niższa niż w zwykłym mleku i jego substytutach

Chleb i mieszanki zbożowe

• Należy wybrać chleb, który został przygotowany na bazie wody
• Margaryna w cieście chlebowym jest nieszkodliwa
• Należy zwrócić uwagę na dodatki znajdujące się w pieczywie (serwatka), któe moga zawierać laktozę

Mięso i ryby

• Mięso i ryby w „czystej” postaci nie zawierają mleka ani laktozy
• Dania składające się z kilku produktów — takie jak kiełbaski, hamburgery, paluszki rybne, zapiekanki — mogą zawierać laktozę

Ziemniaki i ryż

• Ryż i gotowane, duszone, pieczone lub smażone ziemniaki nie zawierają laktozy
• Produkty gotowe do przyrządzania puree ziemniaczanego i zapiekanki ziemniaczanej zawierają laktozę
• Dostępne są bezmleczne proszki do puree ziemniaczanego
• Domowe wersje zapiekanki ziemniaczanej i puree ziemniaczanego można przygotować z wodą lub mlekiem bez laktozy

Tłuszcze

• Zwykłe masło i margaryna zawierają laktozę i nie powinny być spożywane
• Do smażenia zaleca się olej roślinny, a do pieczenia margarynę bezlaktozową

Desery

• Niektóre desery i ciasta mogą zawierać znaczną ilość laktozy, lecz jest ona różna w zależności od użytych składników
• Jako alternatywa dla śmietany dostępna jest śmietana bezlaktozowa
• Lody
  • osoby z nietolerancją laktozy nie mogą jeść lodów śmietankowych ani mlecznych
  • domowe lody ze śmietanki bez laktozy, lody sojowe i sorbety to możliwe alternatywy
• Jogurty
  • jogurt naturalny można zastąpić jogurtu sojowego lub bezlaktozowego

Produkty gotowe i półprodukty

• Ocena zawartości laktozy w różnych produktach na podstawie samej listy składników może być trudna
• Wszystkie produkty spożywcze, które zawierają mleko, na pewno zawierają laktozę
• Produkty spożywcze zawierają laktozę, jeśli na liście składników znajduje się którykolwiek z poniższych:
  • masło, maślanka, maślanka w proszku, crème fraîche, jogurt, jogurt w proszku, mleko skondensowane, laktoza, odtłuszczone mleko w proszku, margaryna, mleko, mleko w proszku, cukier mleczny, serwatka, serwatka w proszku, śmietanka, śmietana, kwaśna śmietana, lody, proszek mleczny
• Producent nie ma obowiązku podawania dokładnej zawartości laktozy, jeśli produkt nie jest odpowiednio oznakowany i wprowadzony do obrotu jako wyrób o obniżonej zawartości laktozy lub bezlaktozowy
• Bułka tarta może zawierać mleko
• Tłuszcze rafinowane i tłuszcze zwierzęce mogą zawierać masło

Konsekwencje żywieniowe

• Konsekwencje żywieniowe diety bezlaktozowej zależą od tego, czy stosowane są bezlaktozowe substytuty mleka oraz od pozostałego składu diety
  • jeśli nie spożywa się mleka bezlaktozowego, szybko może dojść do niedoborów wapnia.
  • w przypadku starszych dzieci i dorosłych zapotrzebowanie na wapń można zaspokoić poprzez codzienne spożywanie serów twardych, warzyw i w razie potrzeby orzechów, owoców suszonych i różnego rodzaju ziaren
  • zawartość wapnia w dwóch plastrach sera półtwardego (20 g) odpowiada zawartości wapnia w szklance mleka (150 ml)
• Niemniej jednak konieczne może być dodatkowe przyjmowanie wapnia w postaci proszku, tabletek do rozgryzania i żucia lub tabletek musujących.

Informacje dla pacjentów

• Nietolerancja laktozy
• Nietolerancja pokarmowa