Co to jest żółta gorączka?

Komar przenoszący żółtą gorączkę (komar egipski)

Definicja

Żółta gorączka to choroba tropikalna wywoływana przez wirusa z rodzaju flawiwirus. Do przeniesienia dochodzi poprzez ukąszenia komarów. Choroba może prowadzić do zapalenia tkanki limfatycznej, wątroby, nerek i/lub serca. Ciężka choroba związana z żółtą gorączką może w końcu doprowadzić do poważnego uszkodzenia wątroby, a nawet śmierci.

Objawy

Pierwsze objawy pojawiają się zwykle po 3–6 dniach od zakażenia. Choroba może mieć łagodny, grypopodobny przebieg (zwłaszcza u dzieci), ale może też dojść do szybkiego rozwoju ciężkiej postaci.

Choroba zazwyczaj zaczyna się od nagłego wystąpienia gorączki, dreszczy, bólu głowy, mięśni i stawów oraz nudności z wymiotami. Możliwe jest również zaczerwienienie twarzy, zapalenie spojówek i krwawienia podskórne lub błon śluzowych. W większości przypadków objawy ustępują po 3–4 dniach. Ale u niektórych pacjentów (ok. 15%) w ciągu 24 godzin po krótkotrwałej poprawie dochodzi do nawrotu choroby z niskim ciśnieniem tętniczym i zwolnionym rytmem serca. W tych przypadkach mogą wystąpić ciężkie objawy z uszkodzeniem wątroby, żółtaczką i niewydolnością nerek. Możliwe jest wystąpienie krwawień podskórnych, w jelitach i w drogach moczowych.

Przyczyny

Żółtą gorączkę wywołuje arbowirus grupy B, należący do rodzaju flawiwirus. Zakażeni ludzie lub małpy mają duże ilości wirusa we krwi i zarażają komary-wektory. Wirus jest również przenoszony z jednego pokolenia komarów na następne. Zakażenie jest możliwe na wysokościach do 2500 m.

Częstość występowania

Na całym świecie co roku na żółtą gorączkę zapada 140 000–200 000 osób. Ponad 90% wszystkich zachorowań występuje w Afryce Subsaharyjskiej. Żółta gorączka występuje również w tropikalnych rejonach Ameryki Południowej i Środkowej (między 15. równoleżnikiem na północ i południe). Dzieci na tych terenach są szczególnie podatne na zakażenia, ponieważ nie wykształciły jeszcze naturalnej odporności. Choroba nie występuje w Azji.

W Europie w latach 2000–2004 odnotowano tylko 2 przypadki u osób nieszczepionych. U osób zaszczepionych nie rejestruje się prawie żadnych przypadków zachorowań.

Badania dodatkowe

• Jednoznacznym dowodem na zachorowanie są badania krwi, w których bezpośrednio wykrywa się kontakt z wirusem lub składnikami wirusa.
• Dalsze badania mogą wyjaśnić, które narządy zostały zajęte chorobą, np. badanie krwi i moczu.
• Osoby chore przyjmowane są na oddział zakaźny do szpitala w celu izolacji i leczenia.

Leczenie

• Nie ma swoistej terapii przeciwko żółtej gorączce.
• Leczenie ma na celu łagodzenie objawów i zapobieganie poważnym uszkodzeniom narządów.
• Szczególnie ważne jest utrzymanie prawidłowego bilansu płynów i elektrolitów.

Co możesz zrobić sam?

• Przed podróżą do obszarów zagrożonych należy zasięgnąć porady dotyczącej szczepień
• Szczepienie może być przeprowadzone tylko w specjalnie certyfikowanych punktach szczepień z doświadczeniemmw szczepieniach przeciwko żółtej gorączce.
  • Należy zaszczepić się przynajmniej 10 dni przed planowaną podróżą.
• Międzynarodowe świadectwo szczepienia jest ważne od 10. dnia po szczepieniu.

Zapobieganie

• Ukąszenia komarów żółtej mają miejsce zazwyczaj o zmierzchu, dlatego o tej porze warto zachować szczególną ostrożność, stosując środek odstraszający komary
• Szczepionka przeciwko żółtej febrze zapewnia w prawie 99% ochronę przed chorobą po podaniu jednej dawki.
• Szczepienie wykonuje się żywą szczepionką atenuowaną.
• Szczepienie przypominające jest zalecane po 10 lub więcej latach od pierwszego szczepienia, jeśli planowany jest ponowny pobyt na obszarze zagrożonym.
• Dzieci, które zostały zaszczepione przed ukończeniem 2. roku życia, powinny otrzymać szczepienie przypominające przed nowym pobytem w obszarze zagrożonym lub jeśli nadal tam przebywają, jeśli od pierwszego szczepienia upłynęło 5 lub więcej lat.

Rokowanie

• U 10–20% osób, które zachorują na żółtą gorączkę, choroba ma przebieg śmiertelny.
  
  • Jeśli zakażenie jest ciężkie, zgon następuje zwykle między 6. a 10. dniem.
  • Powikłania występują częściej u pacjentów powyżej 65. roku życia oraz u osób z osłabionym układem odpornościowym.
• Przechorowanie daje trwałą odporność.

Dodatkowe informacje

• Żółta gorączka — informacje dla lekarzy.

Autorzy

• Hannah Brand, lekarz (recenzent/redaktor)
• Kalina van der Bend, lekarz (recenzent)
• Joanna Dąbrowska-Juszczak, lekarz (redaktor)