Co to jest wąglik?

Definicja

Wąglik to najczęściej zakażenie skóry lub płuc, wywołane przez laseczkę wąglika Bacillus anthracis. Wąglik występuje głównie u zwierząt roślinożernych, takich jak owce, bydło, konie, kozy i świnie, ale występuje również u dziko żyjących zwierząt. Bakteria może być przenoszona na ludzi i może w różnych postaciach:

• wąglik skórny
• wąglik gardłowy
• wąglik płucny
• wąglik jelitowy

Objawy

W przypadku zakażenia skóry najczęstszym objawem (95%) jest powstawanie pęcherzyków i owrzodzeń, a także czarnego strupa. Wdychanie bakterii prowadzi do postaci płucnej, która objawia się kaszlem, dusznością i obniżeniem ciśnienia tętniczego. Wąglik jelitowy rozwija się u osób, które spożywają skażoną żywność. Pojawia się wówczas gorączka, ból brzucha i wymioty. Wąglik jelitowy może prowadzić do głębokich uszkodzeń błony śluzowej jamy ustnej i przełyku. Czasami prowadzi do ciężkiego zapalenia jelit.

Zakażenie

Organizm jest przenoszony na człowieka drogą inokulacji przez uszkodzoną skórę lub błony śluzowe lub przez wdychanie Zakażenie następuje bezpośrednio lub pośrednio ze zwierząt na ludzi; dotąd nie opisano zakażenia człowieka od człowieka. Ponieważ bakteria ta może zakażać zwierzęta i ludzi przez wdychane powietrze, może zostać wykorzystana jako broń biologiczna podczas wojny lub ataków terrorystycznych.

Epidemiologia

W Europie choroba ta jest u ludzi bardzo rzadka, a 95% przypadków wśród ludzi stanowi postać skórna wąglik

Badania

W przypadku wąglika skórnego diagnozę można postawić na podstawie typowej zmiany skórnej. w innych przypadkach diagnozę potwierdza się poprzez wykrycie bakterii. Odbywa się to bezpośrednio pod mikroskopem lub za pomocą hodowli . Analizowany materiał może pochodzić z rany, krwi, śliny, ropy lub płynu mózgowo-rdzeniowego. Dodatkowo w diagnostyce mogą być wykorzystane  badania przeciwciał i badania materiału genetycznego.

Leczenie

W przypadku wystąpienia choroby należy natychmiast rozpocząć leczenie antybiotykami.  Chociaż wąglik skórny często ustępuje samoistnie, leczenie antybiotykami jest nadal zalecane, aby zapobiec rozprzestrzenianiu się bakterii na inne części ciała. Zainfekowanych obszarów skóry (pęcherzy, narośli) nie należy usuwać ani otwierać, ponieważ zwiększa to ryzyko rozprzestrzenienia się bakterii po całym organizmie

Zapobieganie

Jeśli nie ma pewności, czy doszło do zakażenia, należy rozpocząć profilaktyczne leczenie antybiotykami. Z reguły leczenie powinno trwać 2 miesiące. Źródło zakażenia, tj. zakażone zwierzę, powinno zostać zidentyfikowane, a skażone przedmioty zniszczone lub wysterylizowane.

Rokowanie

Wąglik jest na ogół nieszkodliwą chorobą skóry, którą można łatwo leczyć antybiotykami. Waglik płucny jest groźną chorobą a śmiertelność w przypadku nieleczonego wąglika płucnego wynosi 95%.

Więcej informacji

• Antybiotykoterapia
• Wąglik (anthrax) - informacje dla personelu medycznego

Opracowanie

• Prof. Sławomir Chlabicz, (redaktor/recenzent)
• Vincent Kranz, Cand. med., Hamburg