Informacje ogólne

Definicja

• Migdałki są przerośnięte, nawet bez zakażenia.
• Przerost migdałków jest związany z nawracającym zapaleniem migdałków.
• Przerost migdałków podniebiennych u dzieci jest również związany z przerostem migdałka gardłowego.

Częstość występowania

• Przerost migdałków często występuje u dzieci.
• Migdałki osiągają maksymalną wielkość w dzieciństwie, a następnie stopniowo się zmniejszają.

Etiologia i patogeneza

• W dzieciństwie tkanka limfatyczna migdałków z powodu stałego kontaktu z antygenami zwiększa swoją objętość (hiperplazja).
• Wzrost objętości osiąga swój szczyt w wieku około 10 lat, a następnie migdałki znowu się zmniejszają.
• Pod względem histopatologicznym nawet w przypadku samej hiperplazji migdałków występuje trwały proces zapalny, który dopiero przy wystąpieniu objawów klinicznych i oznak zapalenia traktuje się jako stan chorobowy w postaci zapalenia migdałków.
• Hiperplazja migdałków od określonej wielkości może prowadzić do problemów związanych z ograniczeniem drożności dróg oddechowych: występuje utrudnienie oddychania przez nos, mowa nosowa, chrapanie, obturacyjny bezdech senny lub brak rozwoju u dzieci.
• Hiperplazja migdałków może wystąpić również na tle choroby ogólnoustrojowej (chłoniaki, mononukleoza).

ICD-10

• J35 Przewlekłe choroby migdałków podniebiennych i migdałka gardłowego
  • J35.1 Przerost migdałków podniebiennych
  • J35.3 Przerost migdałków podniebiennych współistniejący z przerostem migdałka gardłowego

Diagnostyka

Kryteria diagnostyczne

• Stwierdzenie przerośniętych migdałków

Diagnostyka różnicowa

• Młodzieńczy włókniak nosogardła
• Nowotwory złośliwe

Wywiad lekarski

• Migdałki mogą powiększyć się tak bardzo, że stykają się w linii środkowej i powodują zaburzenia połykania, dyskomfort podczas jedzenia i zmianę głosu.
• W ciężkich przypadkach mogą wystąpić niespokojny sen, trudności w oddychaniu z lub zespół bezdechu sennego.
• Może dojść do upośledzenia słuchu lub braku rozwoju.

Badanie przedmiotowe

• Oględziny gardła
  • przerośnięte migdałki
• Wykluczenie ostrego zapalenia migdałków, zapalenia gardła
  • gorączka lub ogólne objawy chorobowe
  • duszność
  • boczne odchylenie języczka
  • nadżerki lub owrzodzenia w jamie ustnej i gardle
  • zaczerwienienie, jednostronny obrzęk, naloty
  • powiększenie węzłów chłonnych
  • petocje lub wysypka skórna

Wskazania do skierowania do specjalisty

• Jeśli spełnione są kryteria wskazań do operacji, a pacjenci po uzyskaniu szczegółowych informacji chcą poddać się takiemu leczeniu (zobacz poniżej).

Lista kontrolna w przypadku skierowania do specjalisty

Leczenie

Cele terapii

• Edukacja
• Ew. chirurgiczne usunięcie migdałków

Ogólne informacje o terpii

• W łagodniejszych przypadkach uzasadniona może być terapia wyczekująca.
•  W ciężkich przypadkach wskazana może być tonsilektomia lub tonsilotomia 
  • nawracające epizody ostrego zapalenia migdałków
  • tonsilektomia często pomaga w zredukowaniu chrapania u dzieci, w indywidualnych przypadkach również u dorosłych. 
  • W przypadku OSAS (zespół obturacyjnego bezdechu sennego) u dorosłych należy rozważyć usunięcie migdałków, np. w ramach operacji nosa.
  • U dzieci z zespołem bezdechu sennego usunięcie migdałków może również prowadzić do poprawy jakości życia¹.

Tonsilektomia lub tonsilotomia

• Tonsilektomia: całkowite usunięcie migdałków podniebiennych 
• Tonsilotomia: zmniejszenie objętości migdałków podniebiennych poprzez częściową tonsilektomię z użyciem narzędzi chirurgicznych, lasera lub fal radiowych
• Tonsilotomia charakteryzuje się znacznie mniejszą zachorowalnością pooperacyjną i niższym odsetkiem powikłań krwotocznych w porównaniu z tonsilektomią.
• Wskazania/przeciwwskazania do tonsilektomii i tonsilotomii są identyczne.
• Podstawa decyzji: liczba epizodów w ciągu ostatnich 12 miesięcy
  • epizod: rozpoznane przez lekarza i leczone antybiotykami bakteryjne zapalenie migdałków
  • Poniżej 3 epizodów: TE i TT nie są brane pod uwagę!
  • 3–5 epizodów: tonsilektomia lub tonsilotomia są możliwym rozwiązaniem, jeśli w ciągu najbliższych 6 miesięcy miałyby wystąpić kolejne epizody i osiągnięta zostałaby liczba 6.
  • 6 epizodów i więcej: tonsilektomia lub tonsilotomia są opcją terapeutyczną.

Leczenie farmakologiczne

• Nie istnieje skuteczna metoda leczenia farmakologicznego samego przerostu migdałków, w tym przypadku stosuje się zatem leczenie farmakologiczne zapalenia migdałków.

Przebieg, powikłania i rokowanie

Powikłania tonsilektomii

• Krwotok
  • Krwotok pooperacyjny może zagrażać życiu, istnieje ryzyko aspiracji krwi i może być konieczna kolejna operacja lub transfuzja krwi.
• Bóle
  • Po operacji jako środki przeciwbólowe stosuje się NLPZ. Wywołują one nudności i wymioty w stopniu znacznie mniejszym niż alternatywne leki przeciwbólowe. Ryzyko krwotoku nie wzrasta znacząco².
• Zakażenia
• Uraz podniebienia miękkiego
• Uszkodzenie nerwów
• Uszkodzenia zębów
• Powikłania takie jak pooperacyjne zapalenie płuc są rzadkie³.

Rokowanie

• Objawy zwykle szybko ustępują po operacji.
• Nawroty hiperplazji migdałków lub zapalenia migdałków w ciągu pierwszego roku po operacji są rzadkie (<10%) 

Informacje dla pacjentów

Informacje dla pacjentów w Medibas

• Powiększone migdałki (hiperplazja migdałków)