Na czym polegają problemy z oddawaniem moczu u mężczyzn?

Problemy z oddawaniem moczu mogą pojawić się w każdym wieku. Jednak dolegliwości częściej występują u starszych mężczyzn, którzy cierpią na łagodny przerost gruczołu krokowego. W tym przypadku cewka moczowa jest ściskana przez prostatę i oddawanie moczu staje się utrudnione. Ale infekcje mogą również utrudniać oddawanie moczu i sprawiać ból. Dolegliwości różnią się w zależności od przyczyny. Ból może wystąpić na początku lub na końcu oddawania moczu. Wydzielina z cewki moczowej jest oznaką zakażenia. Częste oddawanie moczu w niewielkich ilościach może świadczyć o powiększonej prostacie.

Częstość występowania

Objawy ze strony dolnych dróg moczowych stają się coraz częstsze u starzejących się mężczyzn. U zdrowych mężczyzn w wieku powyżej 60 lat zgłaszano następujące przypadki:

• Częste oddawanie moczu u 30–40%
• Silna potrzeba oddania moczu u 10–20%
• Trudności z rozpoczęciem oddawania moczu i słaby strumień u 10–25%
• Kapanie po oddaniu moczu 30–40%
• Konieczność chodzenia do toalety trzy lub więcej razy w nocy, aby oddać mocz u 10–15%.

Ale u młodych mężczyzn również mogą wystąpić objawy, zwłaszcza z powodu chorób przenoszonych drogą płciową, które prowadzą do zapalenia narządów układu moczowego.

Co jest przyczyną problemów z oddawaniem moczu u mężczyzn?

Najczęstsze przyczyny

• Łagodny przerost prostaty ((łagodny rozrost gruczołu krokowego – BPH))
  
  • Normalny rozrost tkanki gruczołu krokowego u mężczyzn w średnim i starszym wieku powoduje nasilenie objawów związanych z prostatą.
  • Objawy mogą obejmować nagłe, silne parcie na mocz, częste oddawanie moczu, oddawanie małych ilości moczu, oddawanie moczu w nocy, ból, gdy pęcherz jest pełny, a czasami nietrzymanie moczu.
  • Inne problemy mogą objawiać się trudnościami z rozpoczęciem oddawania moczu, słabym strumieniem, uczuciem niepełnego opróżnienia pęcherza, przerywanym strumieniem moczu, pilną potrzebą oddawania moczu, kapanie po jego oddaniu oraz pieczeniem lub bólem podczas mikcji.
• Rak prostaty
  • Ta forma raka jest najczęstsza u mężczyzn i nie daje żadnych objawów we wczesnym stadium, ale może wystąpić jednocześnie z łagodnym rozrostem gruczołu krokowego.
• Zwężenie szyi pęcherza moczowego przy ujściu pęcherza moczowego
• Szyja pęcherza nie otwiera się, gdy pęcherz kurczy się w celu opróżnienia.
• Często występuje u mężczyzn młodszych, w średnim wieku, czyli w grupie wiekowej, w której nie należy się jeszcze spodziewać łagodnego powiększenia gruczołu krokowego.
• Zwężenie cewki moczowej z powodu tkanki bliznowatej (zwężenie cewki moczowej)
• Jest to często wynik wcześniejszego zapalenia cewki moczowej.

Rzadsze przyczyny

• Zakażenie dróg moczowych (ostre zapalenie pęcherza moczowego)
  
  • Choroba ta występuje stosunkowo rzadko u mężczyzn i jest spowodowana zewnętrznym zakażeniem pęcherza moczowego i błony śluzowej cewki moczowej.
  • Typowe objawy to ból podczas oddawania moczu, częsty dyskomfort, ból i uczucie ucisku powyżej kości łonowej, ale możliwe są również bóle brzucha i pleców w dolnej części pleców.
• Przewlekłe zapalenie gruczołu krokowego (zapalenie prostaty)
  • Przewlekłe zapalenie prostaty nie jest rzadkością.
  • Typowe objawy to ból lub ucisk w okolicy pachwiny, problemy z oddawaniem moczu, wydzielina z cewki moczowej i krwawy wytrysk.
• Późne powikłanie cukrzycy (typu 1 lub typu 2)
  • Opróżnianie pęcherza może być zakłócone przez uszkodzenia nerwów, co prowadzi do problemów z oddawaniem moczu.
• Rak pęcherza moczowego
  • Choroba ta występuje w wieku 60–70 lat, a trzy czwarte wszystkich cierpiących to mężczyźni. Palenie tytoniu jest wymieniane jako przyczyna u 50% mężczyzn i 25% kobiet.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Jeśli nie jest znana przyczyna i odczuwany jest dyskomfort, należy skonsultować się z lekarzem.

Jak postępuje lekarz?

Historia choroby (wywiad lekarski)

Lekarz może zadać następujące pytania:

• Jak długo dolegliwości się utrzymują?
• Jak rozwijała się ta przypadłość?
• Czy występują teraz ostre dolegliwości? Jeśli tak, to jakie?
  • Czy występuje zatrzymanie moczu?
  • Czy odczuwa Pan pieczenie podczas oddawania moczu?
  • Czy występuje krew w moczu?
• Czy zazwyczaj musi Pan wstawać w nocy, aby oddać mocz?
  • Ile razy w nocy jest to konieczne?
• Czy występują problemy z zatrzymywaniem moczu? Czy występują problemy z nietrzymaniem moczu?
• Czy cierpi Pan na inne choroby?

Należy zbadać się i zabrać ze sobą do lekarza poniższy kwestionariusz: Kwestionariusz International Prostate Symptom Score (IPSS).

Badanie lekarskie

Lekarz palpacyjnie ocenia gruczoł krokowy przesuwając palec w górę odbytnicy. Lekarz ocenia przy tym, czy gruczoł krokowy jest powiększony lub ma grudki, co może wskazywać na raka. W wielu przypadkach lekarz pierwszego kontaktu wystawi skierowanie do specjalisty - urologa.

Badania dodatkowe

W niektórych przypadkach konieczne jest przeprowadzenie badań dodatkowych. W ten sposób powinien być badany mocz. Często zlecane są również proste badania krwi. W celu dokładniejszego badania, specjalista urologii zbada wnętrze cewki moczowej i pęcherza moczowego za pomocą cystoskopii. Konieczne może okazać się badanie ultrasonograficzne w celu wykrycia zmian nowotworowych. Aby zdiagnozować raka prostaty, do gruczołu krokowego wprowadza się cienką igłę, przez którą pobiera się tkankę do badania mikroskopowego.

Autorzy

• Marcin Major, lekarz, Kraków (recenzent)
• Natalie Anasiewicz, lekarz, Fryburg Bryzgowijski