Czym jest przedwczesny wytrysk?

Definicja

Przedwczesny wytrysk definiuje się jako wytrysk w ciągu pierwszej minuty stosunku lub przed penetracją oraz gdy dochodzi do utraty celowego opóźnienia wytrysku i negatywnych konsekwencji osobistych, m.in. frustracja lub unikanie kontaktów seksualnych. Wyróżnia się formę pierwotną i wtórną: 

• Z pierwotną (trwającą całe życie) postacią przedwczesnego wytrysku mamy do czynienia wtedy, gdy problem ten wystąpił od początku, przy pierwszych aktywnościach seksualnych.
• Jeśli w przeszłości istniało satysfakcjonujące życie seksualne bez problemów z wytryskiem, a te pojawiły się dopiero w trakcie życia, jest to wtórna (nabyta) postać przedwczesnego wytrysku.

U niektórych mężczyzn przedwczesny wytrysk jest związany z zaburzeniami erekcji.

Objawy

Zwykle nie ma żadnych objawów klinicznych, więc inne oznaki choroby są nieobecne. Objawy definiujące to skrócony czas (mniej niż 1 minuta) od penetracji do wytrysku, utrata dobrowolnej kontroli nad wytryskiem i osobisty niepokój osób zaangażowanych. Problem może dotyczyć wszystkich sfer seksualnych, w tym masturbacji. W niektórych przypadkach dochodzi jednak do tego tylko podczas stosunku seksualnego.

Przyczyny

Nie znaleziono jeszcze jednoznacznych przyczyn przedwczesnego wytrysku. W przeszłości zakładano jedynie przyczynę psychologiczną. Obecnie uważa się, że zjawisko to jest bardziej skomplikowane i przyjmuje się występowanie złożonej interakcji czynników psychologicznych, biologicznych i neurobiologicznych.

Przyczyny psychologiczne

• Zaburzenia rozwojowe, np. w przypadku wykorzystywania seksualnego
• Problemy indywidualne, np. negatywny obraz własnego ciała lub utrwalone wzorce zachowań
• Problemy z relacjami

Przyczyny biologiczne

• Przewlekłe zapalenie prostaty wiąże się z przedwczesnym wytryskiem w 26–77% przypadków.
• Mężczyźni, którzy obawiają się zaburzeń erekcji podczas stosunku seksualnego (np. w odniesieniu do osiągania lub utrzymywania erekcji) mogą rozwinąć wzorzec zachowania polegający na szybkim wytrysku. Taki wzorzec jest bardzo trudny do zmiany.
• U niektórych mężczyzn z nadczynnością tarczycy normalizacja hormonów tarczycy we wtórnym przedwczesnym wytrysku może poprawić objawy.

Przyczyny neurologiczne

• Serotonina opóźnia wytrysk, więc mężczyźni ze zmniejszoną wrażliwością receptorów serotoniny i/lub niskim poziomem serotoniny mogą być bardziej narażeni na przedwczesny wytrysk. Różnice genetyczne w białkach transportujących serotoninę występują częściej u pacjentów z pierwotnym przedwczesnym wytryskiem.

Częstość występowania

Przedwczesny wytrysk jest najczęstszą dysfunkcją seksualną u mężczyzn poniżej 60 roku życia. Szacuje się, że problem ten dotyczy około 20–30% wszystkich mężczyzn. Choć jest to problem powszechny, tylko 2/3 dotkniętych nim osób szuka pomocy medycznej. Około 2/3 przypadków to pierwotny przedwczesny wytrysk, 1/3 to wtórny.

Badania dodatkowe

• Diagnoza jest łatwa do postawienia na podstawie serii bardzo osobistych pytań. Lekarz zada pytania o czas pomiędzy penetracją a wytryskiem, czy wytrysk można opóźnić oraz czy z powodu przedwczesnego wytrysku występują negatywne uczucia, takie jak frustracja czy złość.
• W celu odróżnienia postaci pierwotnej od wtórnej lekarz zapyta kiedy po raz pierwszy wystąpił przedwczesny wytrysk.
• To, czy istnieje erekcja wystarczająca do penetracji, może wskazywać na zaburzenia erekcji.
• Ważne jest również to, jak radzą sobie z nią partnerzy seksualni i jakie próby terapii zostały już podjęte.
• Podczas badania fizykalnego prącie jest sprawdzane pod kątem cech anatomicznych, takich jak zwężenie napletka.
• Badania laboratoryjne nie są rutynowo zalecane. Przy podejrzeniu nadczynności tarczycy można oznaczyć odpowiednie hormony.
• Jeśli istnieją oznaki przewlekłego zapalenia gruczołu krokowego, specjaliści mogą przeprowadzić badania dodatkowe, takie jak badanie per rectum, oznaczenie PSA lub transrektalne badanie ultrasonograficzne.

Leczenie

• Opcje leczenia obejmują terapię seksualną, leki i psychoterapię. Dla wielu ludzi połączenie tych zabiegów działa najlepiej.
• Jeśli to możliwe, należy zaangażować partnerów seksualnych.
• Można zalecić ćwiczenia z zakresu terapii seksualnej:
• Technika stop-start.
  • Prącie jest stymulowane do momentu, w którym mężczyzna jest bliski wytrysku.
  • Potem następuje przerwa, aż podniecenie opadnie.
  • Po tym czasie stymulacja jest wznawiana.
• Technika ściskania
  • Odruch wytrysku zostaje przerwany poprzez naciśnięcie czubkiem kciuka okolicy wędzidełka, czyli pasma z tyłu prącia bezpośrednio pod żołędziami.
• Miejscowe maści lub spraye  znieczulające zmniejszają wrażliwość prącia i tym samym sprzyjają opóźnionemu wytryskowi. Maść lub spray należy nałożyć na prącie co najmniej 5 minut przed stosunkiem płciowym. Niektórzy mężczyźni stosujący preparaty miejscowo znieczulające zgłaszają problemy z erekcją i brakiem czucia. Niektóre kobiety zgłaszają również zmniejszenie wrażliwości w narządach płciowych.
• Możliwe jest stosowanie  leków doustnych zawierających substancję czynną dapoksetynę, które należy zażyć 1–3 godziny przed planowanym stosunkiem.
• U wielu mężczyzn odczuwanie „presji” podczas stosunku zwiększa ryzyko przedwczesnego wytrysku.
• Otwarta komunikacja i gotowość do wypróbowania różnych metod, aby zadowolić zarówno osobę, jak i jej partnera, może pomóc zmniejszyć presję.

Rokowanie

• Przedwczesny wytrysk nie stanowi zagrożenia dla zdrowia, ale może prowadzić do obciążenia związku, a także wycofania seksualnego, zwiększając niepewność, frustrację i ewentualnie utratę pewności siebie i może prowadzić do depresji.
• Przedwczesny wytrysk przed penetracją może utrudnić zapłodnienie parom, które chcą mieć dzieci.
• W 20–50% przypadków problem powraca.
• Niektórzy pacjenci muszą stosować leczenie farmakologiczne do końca życia.

Dodatkowe informacje

• Zaburzenia erekcji
• Przedwczesny wytrysk – Informacje dla personelu medycznego

Opracowanie

• Prof. Sławomir Chlabicz, (redaktor/recenzent)
• Marcin Major, lekarz, Kraków (recenzent)
• Markus Plank, magister, dziennikarz medyczny i naukowy, Wiedeń