Informacje ogólne

Definicja

• Odmiedniczkowe zapalenie nerek (pyelonephritis) to zakażenie górnego odcinka dróg moczowych, czyli miąższu nerkowego i miedniczki nerkowej,
  • nazywane jest ostrym bakteryjnym cewkowo–śródmiąższowym zapaleniem nerek.¹
• Według klasyfikacja EAU (2026r.) zaliczane do uogólnionego (systemowego) zakażenia układu moczowego (ZUM); nazwa anielska: systemic urinary tract infection.²
• Zwykle jest następstwem zakażenia wstępującego z dolnego odcinka dróg moczowych.¹
• Może mieć charakter ostry, nawracający lub przewlekły.
• Wcześniej w ZUM powszechnie stosowano podział na zakażenie niepowikłane i powikłane
  • Niepowikłane odmiedniczkowe zapalenie nerek jeśli nie ma istotnych nieprawidłowości czynnościowych lub anatomicznych w drogach moczowych, nie ma istotnych zaburzeń czynności nerek ani istotnych chorób towarzyszących (np. niedoborów odporności), które sprzyjają wystąpieniu ciężkiego przebiegu zakażenia i poważnym powikłaniom oraz utrudniają leczenie.
  • Powikłane odmiedniczkowe zapalenie nerek jeśli występuje u mężczyzn, kobiet w ciąży, u osób z nieprawidłowościami anatomicznymi lub czynnościowymi w zakresie odpływu moczu, u osób z obniżoną odpornością, ze zwężeniem lub przebytą instrumentacją (np. cewnikowanie) dróg moczowych.

Epidemiologia

• Zapadalność na ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek ocenia się na 12–14 przypadków na 10 000 kobiet oraz 2–3 na 10 000 mężczyzn.³
• Ogólnokrajowe badanie populacyjne w podstawowej opiece zdrowotnej w Hiszpani (2009–2018) wykazało, że średnia zapadalność na odmiedniczkowe zapalenie nerek wynosiła:
  • 4,2/10 000 osobolat ogółem
  • 6,6/10 000 osobolat u kobiet
  • 1,5/10 000 osobolat u mężczyzn.
    • W badanym okresie obserwowano stopniowy spadek zapadalności.⁴
• Choroba występuje częściej u kobiet.^1,5
• Ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek występuje u 1–2% kobiet w ciąży.
  • Potencjalnie zwiększa ryzyko przedwczesnego porodu i innych powikłań ciąży.⁶

Etiologia i patogeneza

• • Escherichia coli (E. coli) jest wykrywana w 60–95% przypadków odmiedniczkowego zapalenia nerek, co czyni ją najczęstszym patogenem stwierdzanym w praktyce ogólnej.
    • u starszych pacjentów występuje nieco rzadziej (30–60%)³
    • wśród E.coli dominują szczepy uropatogenne (uropathogenic Escherichia coli – UPEC).
  • Kolejne pod względem częstości występowania są Proteus mirabilis i Klebsiella pneumoniae, rzadziej wykrywa się w moczu inne enterobakterie lub gronkowce.¹
  • Klebsiella spp., Proteus mirabilis i Enterobacter spp. łącznie odpowiadają za około 10–15% przypadków odmiedniczkowego zapalenia nerek w praktyce lekarza rodzinnego.
  • Najczęstszym patogenem u dzieci jest również E. coli, rzadziej Proteus mirabilis.
  • U kobiet w ciąży najczęściej hodowana z moczu jest E. coli (51%), a ponadto Klebsiella (8%), Proteus (5%), Staphylococcus aureus (5%), Streptococcus (4%) i Enterococcus (3%).⁷
• Patogeneza.
  • Jest to zazwyczaj infekcja wstępująca z dolnego odcinka układu moczowego
    • uropatogeny kolonizujące okolicę okołocewkową i pęcherz moczowy, przedostają się przez moczowody do układu kielichowo-miedniczkowego oraz miąższu nerki.
  • Krwiopochodny rozsiew do miedniczki nerkowej jest rzadki, najczęściej występuje u pacjentów z obniżoną odpornością i przewlekle chorych.
• Przypadki powikłane.
  • Często występują u osób starszych, pacjentów z cukrzycą i osób z obniżoną odpornością.⁸

Patogeny wielooporne

• Następujące grupy pacjentów są narażone na zwiększone ryzyko zakażenia patogenami wieloopornymi (MDR, multidrug-resistant organisms); w tych przypadkach stosuje się inne zalecenia terapeutyczne:
  • hospitalizacja w ciągu ostatnich 90 dni lub przebywanie w placówkach opieki długoterminowej
  • nawracające ZUM, antybiotykoterapia w przeszłości; niepowodzenia terapii
  • z cewnikiem pęcherzowym, nefrostomią, stentem moczowodowym lub innymi instrumentacjami układu moczowego 
  • z wadami anatomicznymi układu moczowego, kamicą moczową lub przeszkodą w odpływie moczu.

Czynniki predysponujące

• Do zakażenia predysponują:
  • Niedrożność (zwężenia, kamienie, guzy, przerost gruczołu krokowego)
    • u mężczyzn przyczyną niedrożności jest często powiększony gruczoł krokowy z niepełnym opróżnianiem pęcherza moczowego (zaleganie moczu) lub związane z wiekiem zmniejszenie aktywności antybakteryjnej wydzieliny gruczołu krokowego.⁹
  • Pęcherz moczowy neurogenny.
  • Refluks (odpływ) pęcherzowo–moczowodowy.
  • Interwencja urologiczna lub cewnik w pęcherzu moczowym.
  • Immunosupresja.
  • Zakażenia układu moczowego w wywiadzie.
  • Cukrzyca.
  • Przeszczep nerki.
  • Częste kontakty seksualne (u kobiet).¹⁰
  • Stosowanie środków plemnikobójczych (u kobiet).¹⁰
  • Nietrzymanie moczu (u kobiet).¹⁰

ICD–10

• N10 Ostre cewkowo–śródmiąższowe zapalenie nerek.
• N12 Cewkowo–śródmiąższowe zapalenie nerek nieokreślone jako ostre lub przewlekłe.

Diagnostyka

Kryteria diagnostyczne

• Badanie fizykalne: warunek konieczny do postawienia diagnozy. Z definicji nie ma bezobjawowych zakażeń dróg moczowych.
  • Różnicowanie między zakażeniem dolnego i górnego odcinka układu moczowego również odbywa się wyłącznie podczas badania przedmiotowego.
• Diagnostyka moczu: w przypadku podejrzenia odmiedniczkowego zapalenia nerek należy przeprowadzić diagnostykę moczu za pomocą testów paskowych lub badania laboratoryjnego oraz wykonać posiew moczu w celu oznaczenia patogenu i jego wrażliwości/oporności.
• Badanie USG: powinno zostać wykonane w celu wykluczenia czynników wikłających.

Diagnostyka różnicowa¹¹

• Ostre zapalenie pęcherza moczowego – zwykle bez gorączki i bólu okolicy lędźwiowej.

• Zapalenie wyrostka robaczkowego: ból przy ucisku i zwalnianiu ucisku (objaw Blumberga) w prawym dole biodrowym, ewentualnie promieniowanie do odbytu.
• Ostre zakażenie miednicy (zapalenie przydatków lub zapalenie błony śluzowej macicy – endometritis): ból podbrzusza, upławy, ból przy przesuwaniu szyjki macicy/wrażliwość macicy na ucisk.
• Ropień jajnika i jajowodu.
• Ciąża pozamaciczna: ból podbrzusza, ewentualnie krwawienie z pochwy.
• Zapalenie pęcherzyka żółciowego: ból prawego podżebrza z tkliwością nad pęcherzykiem żółciowym (objaw Chełmońskiego).
• Zapalenie trzustki.
• Zapalenie uchyłków: ból lewego podbrzusza, zmieniony stolec (np. domieszka śluzu) i rytm wypróżnień (np. zaparcia związana ze skurczem i obrzękiem zapalnie zmienionego odcinka jelita).
• Zapalenie płuc w dolnym płacie: kaszel, duszność.
• Ostre zapalenie gruczołu krokowego: ból w kroczu, bardzo wrażliwy/bolesny gruczoł krokowy.
• Bóle okolicy lędźwiowej, bóle odkręgosłupowe.
• Kamica nerkowa, kolka nerkowa.
• Ropień kanału kręgowego.
• Tętniak rozwarstwiający aorty.

Wywiad lekarski

• Obraz kliniczny w ostrym odmiedniczkowym zapaleniu nerek może być różny, od łagodnej choroby do sepsy.^1,12
• Zakażenie układu moczowego jest prawdopodobne przy obecności następujących objawów:
  • ból podczas oddawania moczu (dyzuria)
  • częsta mikcja (częstomocz)
  • silne, naglące parcie na mocz
  • ból podbrzusza
  • ropomocz
  • krwiomocz (hematuria)
  • osłabienie oraz złe samopoczucie.
• Na odmiedniczkowe zapalenie nerek wskazuje dodatkowo występowanie:
  • bólu w okolicy lędźwiowej (często jednostronny)
  • gorączki (zwykle >38^oC)
  • ewentualnie dreszczy
  • dodatkowo możliwe nudności i wymioty.
• Kobiety należy pytać o dyskomfort w pochwie. Jeśli występuje, należy rozważyć inne rozpoznania różnicowe i w razie potrzeby skierować na badanie ginekologiczne.
• Dzieci i osoby starsze:
  • mogą być bezobjawowi lub mieć jedynie pogorszenie stanu ogólnego
  • nietypowe objawy
    • pogorszenie stanu ogólnego
    • biegunka, wymioty
    • objawy ze strony układu oddechowego
    • zmiany stanu psychicznego
    • brak gorączki.

Badanie fizykalne

• Należy wykonać u wszystkich pacjentów z podejrzeniem odmiedniczkowego zapalenia nerek.
  • Okolice nerek bolesne przy wstrząsaniu (objaw Goldflama)?
  • Tkliwość podbrzusza?
  • Gorączka?
• Może wystąpić obrona mięśniowa brzucha.
• U osób starszych objawy mogą obejmować zaburzenia świadomości, splątanie.
• Urosepsa może powodować wstrząs.
  • W przypadku pogorszenia ogólnego stanu: sprawdzić tętno, ciśnienie tętnicze i krążenie obwodowe.

Badania uzupełniające w praktyce lekarza rodzinnego

Mocz

• Badanie ogólne moczu (ewentualnie test paskowy); za zakażeniem układu moczowego przemawia wykrycie:
  • Krwi/ erytrocytów.
  • Leukocytów
    • leukocyturia występuje prawie zawsze.¹
  • Azotynów
    • obecność azotynów w moczu jest szybkim badaniem przesiewowym potwierdzającym obecność bakteriomoczu.¹
  • Czasami wałeczki leukocytarne
    • świadczą o procesie zapalnym w miąższu nerki i cewkach nerkowych; pomagają odróżnić zakażenie górnych dróg moczowych od izolowanego zapalenia pęcherza moczowego.
  • Białkomocz (zwykle niewielki lub umiarkowany).
  • W przypadku podejrzenia odmiedniczkowego zapalenia nerek test paskowy moczu nie jest wystarczający do wykluczenia choroby.
  • Należy zwrócić uwagę na ewentualne czynniki zakłócające.
  • Zobacz tabela Test paskowy moczu. 
• Posiew moczu:
  • Dodatkowo wykonać posiew moczu – stwierdzenie bakteriomoczu jest definitywnym wyznacznikiem ZUM.^1,13
  • Posiew moczu jest dodatni u 90% pacjentów z ostrym odmiedniczkowym zapaleniem nerek.^1,13
  • Posiew moczu z antybiogramem umożliwia terapię celowaną lub dostosowanie leczenia w przypadku rozpoczęcia antybiotykoterapii empirycznej.
  • Kontrolne posiewy moczu należy wykonać u chorych, u których objawy kliniczne nie wycofały się po 3 dniach leczenia lub nawróciły w ciągu 2 tygodni po zakończeniu leczenia.¹

Badanie USG

• W celu wykluczenia czynników wikłających, takich jak niedrożność, zaburzenia odpływu moczu czy kamienie.

Badania laboratoryjne

• Badania krwi mogą być pomocne w przypadku podejrzenia odmiedniczkowego zapalenia nerek.
• Wartości OB, leukocytozy, CRP i stężenia prokalcytoniny mogą być podwyższone.
  • W metaanalizie Cochrane stwierdzono, że u dzieci nie można zalecać badania OB, CRP ani prokalcytoniny do różnicowania między zakażeniem górnego i dolnego odcinka układu moczowego.
  • Wydaje się jednak, że istnieje korelacja prokalcytoniny z odmiedniczkowym zapaleniem nerek. Jeśli CRP jest niskie (<20 mg/l [<190 nmol/l]), prawdopodobieństwo występowania odmiedniczkowego zapalenia nerek jest niewielkie (<20%).¹⁴
• Posiewy krwi są dodatnie u 12% hospitalizowanych pacjentów z odmiedniczkowym zapaleniem nerek. Pobranie posiewów krwi jest zalecane tylko w przypadku podejrzenia lub występowania urosepsy (zagrażającej życiu), gdyż w innych przypadkach to badanie nie ma żadnej wartości prognostycznej ani terapeutycznej.
• U osób starszych rozważyć oznaczenie stężenia kreatyniny oraz jonogramu.

Diagnostyka specjalistyczna

• W przypadku nietypowego przebiegu lub podejrzenia czynników komplikujących należy wykonać badanie urologiczne.
• Tomografia komputerowa (TK).
  • Zazwyczaj nie jest konieczna, ale w przypadku braku poprawy lub nawracającego bólu badanie TK jest wskazane.¹⁵
• W diagnostyce czynników wikłających u kobiet w ciąży, w celu uniknięcia ryzyka narażenia na promieniowanie, należy wykorzystać obrazowanie USG lub metodą rezonansu magnetycznego).

Wskazania do hospitalizacji

• Ciężki przebieg choroby, : 
  • nudności, wymioty uniemożliwiające przyjmowanie płynów oraz leków doustnych.
  • niestabilność hemodynamiczna.
  • Zaawansowany wiek i liczne choroby współistniejące.
• Podejrzenie urosepsy
• Czynniki zwiększające ryzyko wystąpienia powikłań, np.:
  • ciąża
  • cukrzyca źle kontrolowana
  • immunosupresja
  • wiek (zwłaszcza okres niemowlęcy).
• W przypadku braku poprawy klinicznej po 72 godzinach od rozpoczęcia leczenia.

Leczenie

Cele leczenia

• Wyleczenie zakażenia.
• Skrócenie czasu trwania oraz zmniejszenie nasilenia zakażenia i objawów.
• Zapobieganie możliwym powikłaniom lub ich ograniczanie.

Ogólne informacje o leczeniu

• W przypadku niepowikłanego odmiedniczkowego zapalenia nerek, stabilności krążenia, braku wymiotów i przy zapewnionej opiece możliwe jest leczenie ambulatoryjne.¹²
  • Fluorochinolony i cefalosporyny to jedyne leki przeciwdrobnoustrojowe, które można zalecić do doustnego empirycznego leczenia odmiedniczkowego zapalenia nerek².
  • Nie stosować furaginy, fosfomycyny i piwmecylinamu
• Przed rozpoczęciem leczenia zawsze należy wykonać badanie bakteriologiczne moczu, z oznaczeniem oporności/wrażliwości (antybiogram).¹
• Z uwagi na częstość występowania niepowikłanego zapalenia pęcherza moczowego zalecenia terapeutyczne dotyczące tej choroby są również ukierunkowane na zapobieganie rozwojowi oporności bakterii. W przypadku powikłanego zakażenia układu moczowego jest to mniej istotne, gdyż ta choroba występuje rzadziej, a możliwe powikłania mają cięższy przebieg.
• Skuteczne leczenie rozpoczęte w odpowiednim czasie pozwala ewentualnie uniknąć uszkodzenia miąższu nerek.
• Czas trwania leczenia:
  • W przypadku niepowikłanych infekcji: 7–10 dni.
  • Dłuższa terapia w przypadku wystąpienia czynników wikłających.
    • Przy przedłużającym się przebiegu: antybiotykoterapia przez 2–3 tygodnie.
    • W przypadku wad rozwojowych układu moczowo-płciowego/niedrożności odpływu preferowane są terapie trwające >7 dni.¹⁶
    • U osób z immunosupresją wskazane jest leczenie przez 14–21 dni.
• Dzieci:
  • We wczesnym okresie dziecięcym odmiedniczkowe zapalenie nerek może prowadzić do trwałego uszkodzenia nerek. U małych dzieci szybkie wdrożenie antybiotykoterapii zakażeń układu moczowego jest ważne, aby zapobiec uszkodzeniu miąższu nerek.
  • W ciężkich przypadkach i we wczesnym okresie niemowlęcym początkowo wskazane jest leczenie pozajelitowe. Po uzyskaniu odpowiedzi na leczenie i otrzymaniu antybiogramu można przejść na celowane leczenie doustne.
  • W przypadku odmiedniczkowego zapalenia nerek poza okresem niemowlęcym można zastosować leczenie przeciwbakteryjne doustną cefalosporyną III generacji w trybie ambulatoryjnym. Warunkiem jest dobre przestrzeganie zaleceń i ścisły nadzór medyczny.
• Leczenie należy dostosować do wyniku posiewu i antybiogramu.

Czynniki ryzyka trudnego przebiegu i zagrażenia powodzenia leczenia²

Odmiedniczkowemu zapaleniu nerek mogą towarzyszyć czynniki ryzyka, które zwiększają prawdopodobieństwo trudnego przebiegu klinicznego i zagrażają powodzeniu terapii;  lekarze powinni je identyfikować i w razie potrzeby korygować leczenie. Są to:

• wiek niemowlęcy
• podeszły wiek lub zespół kruchości
• stany obniżonej odporności
• znaczna objętość zalegającego moczu po mikcji
• anatomiczne lub czynnościowe nieprawidłowości dróg moczowych
• choroby neurologiczne
• ciąża
• u kobiet wypadanie narządów miednicy mniejszej
• u mężczyzn rozrost prostaty, przewlekłe zapalenie prostaty
• wcześniejsze stosowanie antybiotyków
• cewnik moczowy założony na stałe
• oporne drobnoustroje
• kamienie w drogach moczowych
• niedrożność dróg moczowych
• niedawne zabiegi instrumentalne

Farmakoterapia¹

• Europejska Agencja Leków zaleca następujące ograniczenia w stosowania fluorochinolonów:
  • Szczególna ostrożność zalecana jest u osób w podeszłym wieku oraz u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek.
  • Nie należy ich łączyć z glikokortykosteroidami.
  • Nie są zalecane jako leki pierwszego wyboru w łagodnych ani umiarkowanych zakażeniach.¹⁷

Łagodne do umiarkowanego odmiedniczkowe zapalenie nerek u zdrowych dorosłych (bez czynników ryzyka, bez ciąży) ²

• Leki doustne I wyboru (leczenie empiryczne):
  • Ciprofloksacyna 500–750 mg 2 x dziennie przez 7 dni lub 1000 mg 1 x dziennie przez 7 dni.
  • Lewofloksacyna 250–500 mg 1 x dziennie przez 5 dni lub 750 mg 1 x dziennie przez 5 dni.
    • Według innych wytycznych terapię można skrócić do 3 lub wydłużyć do 7-10 dni.¹⁸
• Leki doustne II wyboru (leczenie empiryczne); należy podać początkową dawkę dożylną długo działającego leku przeciwdrobnoustrojowego podawanego pozajelitowo (np. ceftriaxonu).
  • Ceftibuten 400 mg 1 x dziennie przez 10 dni (obecnie niedostępny w Polsce).
  • Cefpodoksym  200 mg 2 x dziennie przez 10 dni
  • Kotrimaksazol 960 mg 2 x dziennie przez 14 dni (jeżeli znana jest lekowrażliwość patogenu).
  • Amoksycylina/kwas klawulanowy 500 mg/125 mg 3 x dziennie przez 10–14 dni (jeżeli znana jest lekowrażliwość patogenu).
    • Według innych wytycznych można podawać 875 mg/125 mg 2 lub 3 x dziennie przez 10–14 dni.¹⁸
• Jeśli po 72 godzinach nastąpi poprawa kliniczna, kontynuować leczenie; jeśli nie nastąpi poprawa, skierować do szpitala na terapię pozajelitową innymi antybiotykami, jeśli to możliwe, zgodnie z antybiogramem (patrz poniżej).
• Posiew moczu w 4. dniu terapii i około 10 dni po zakończeniu leczenia.

Ciężkie odmiedniczkowe zapalenie nerek u zdrowych dorosłych (bez czynników ryzyka, bez ciąży)^1, 2

• Leczenie w warunkach szpitalnych.
• Początkowo leczenie pozajelitowe, przejście na leczenie doustne zgodnie z antybiogramem po 72 godzinach w przypadku poprawy.
• Leki I wyboru w terapii początkowej:
  • ciprofloksacyna 400 mg 2 x dziennie dożylnie (nie stosować w ciąży)
  • lewofloksacyna standardowo 500 mg 1 x dziennie dożylnie; wysoka dawka 500 mg 2 x dziennie.
• Leki II wyboru w terapii początkowej:
  • amikacyna 25-30 mg/kg m.c. 1 x dziennie dożylnie
  • gentamycyna 6-7 mg/kg m.c. 1 x dziennie dożylnie
  • cefepim 1–2 g 2-3 x dziennie dożylnie
  • piperacylina/tazobaktam 4,5 g 3 x dziennie dożylnie
• Leki kolejnego wyboru
  • imipenem/cylastatyna 500 -1000 mg 4 x dziennie dożylnie
  • meropenem 1 g 3 x dziennie dożylnie
  • Cefiderocol 2 g 3 x dziennie dożylnie (trudny dostęp)
  • Meropenem-vaborbactam 2 g 3 x dziennie
  • Ceftazydima/avibactam 2,5 g 3 x dziennie
  • U pacjentów ze zwiększonym ryzykiem zakażenia patogenami wieloopornymi uzasadnione może być początkowe leczenie antybiotykami drugiego wyboru.
• Posiew moczu w 4. dniu terapii i mniej więcej 10 dni po zakończeniu leczenia.

Zakażenia układu moczowego u dzieci

• Leki pierwszego wyboru w niepowikłanym odmiedniczkowym zapaleniu nerek u niemowląt >3. miesiąca życia i dzieci:
  • Cefalosporyny III generacji
    • np. cefiksym 8–12 mg/kg m.c. na dobę podawany 1–2 x dziennie doustnie.¹⁸
  • Aminopenicylina + inhibitor beta–laktamazy 
    • np. amoksycylina/kwas klawulanowy 80–90/6,4 mg/kg m.c. na dobę podawane 2–3 x dziennie doustnie.¹⁸
  • Czas trwania antybiotykoterapii: 7–14 dni.
• Niemowlęta <3. miesiąca życia i dzieci z cięższym przebiegiem: 
  • Leczenie szpitalne i antybiotykoterapia pozajelitowa aminoglikozydem + ampicyliną lub cefalosporyną III generacji + ampicyliną.

Przebieg, powikłania i rokowanie

Przebieg

• Szybki początek objawów.
• Dalszy przebieg zależy od przyczyn leżących u podstaw choroby, patogenu i sposobu leczenia.

Powikłania

• Urosepsa ze wstrząsem.
• Uszkodzenie nerek, bliznowacenie miąższu nerek i trwałe uszkodzenie nerki po przebytym zakażeniu..
  • Szczególnie zagrożone są dzieci.
• Tworzenie się ropnia nerki lub okołonerkowego, także roponercza.

Rokowanie

• Dobre przy wczesnym rozpoznaniu i odpowiednim leczeniu. 
• Niedrożność dróg moczowych predysponuje do ciężkich infekcji i przejścia w chorobę przewlekłą.⁹

Dalsze postępowanie

W ostrej fazie

• Większość pacjentów z odmiedniczkowym zapaleniem nerek może być leczona ambulatoryjnie.
• Kontrolę przebiegu należy przeprowadzić po 24–48 godzinach.
  • W przypadku braku poprawy po 72 godzinach od rozpoczęcia leczenia zmiana antybiotykoterapii zgodnie z antybiogramem lub hospitalizacja.
• Sprawdzenie antybiogramu, gdy tylko będzie dostępny.
  • W razie potrzeby dostosowanie antybiotykoterapii.
• Ponowny posiew moczu w 4. dniu terapii.

W dalszym przebiegu

• Ponowny posiew moczu około 10 dni po zakończeniu leczenia.
• Badania obrazowe w nawracających zakażeniach.
• Ewentualnie sprawdzić kreatyninę w surowicy oraz albuminurię.

Materiały edukacyjne dla pacjentów

O czym należy poinformowac pacjenta?

• O charakterze choroby.
• O konieczności stosowania antybiotykoterapii.
• O zwykle łagodnym przebiegu przy odpowiednim leczeniu.
• O niezbędnych badaniach kontrolnych.
• O tym, że należy niezwłocznie zgłosić się ponownie w przypadku dalszego pogorszenia stanu zdrowia lub braku wyraźnej poprawy w ciągu 2–3 dni.
• O sposobach zapobiegania zakażeniom układu moczowego.

Informacje dla pacjentów w Medibas

• Odmiedniczkowe zapalenie nerek (pyelonephritis).

Ilustracje

Badanie USG: ostre odmiedniczkowe zapalenie nerek z niejednorodnością w miąższu nerki spowodowaną tworzeniem się ropnia; strzałka: ropień (dzięki uprzejmości sonographiebilder.de ©Albertinen-Diakoniewerk e. V., Hamburg)